Planowanie Tajpej (臺北) to fascynująca synteza klasycznej chińskiej kosmologii, kolonialnej inżynierii i nowoczesnej metropolii. Choć miasto wydaje się dziś chaotyczne, u jego podstaw leży surowy porządek wywodzący się ze starożytnych tekstów rytualnych.

Planowanie urbanistyczne: Oś Północ-Południe i Feng Shui

Tradycyjne chińskie planowanie miast opierało się na osiach wyznaczających porządek świata. Stare Tajpej (otoczone niegdyś murami) zostało zaprojektowane zgodnie z zasadami Feng Shui. Miasto jest "oparte" o góry na północy i otwarte na rzeki na południu i zachodzie. Taki układ miał zapewniać swobodny przepływ energii qi oraz ochronę przed negatywnymi wpływami.

Pięć Bram i "Skręcona" Geometria

Oryginalne mury miejskie z XIX wieku miały pięć bram. Co ciekawe, północna brama (Beimen) nie jest ustawiona idealnie na północ geograficzną. Została celowo lekko obrócona w stronę Góry Siedmiu Gwiazd (Qixing Mountain). Zrobiono to, aby "zakotwiczyć" miasto w potężnej energii tej góry, co jest klasycznym zabiegiem w tradycyjnej urbanistyce chińskiej.

Urbanistyka jako "Mapa Chin"

Jeśli spojrzysz na nazwy ulic w Tajpej, zauważysz coś niezwykłego. W latach 40. XX wieku rząd zmienił nazewnictwo tak, by odzwierciedlało mapę Chin kontynentalnych. Ulice o nazwach miast z północnych Chin znajdują się na północy Tajpej, a te z południa – na południu. Spacerując po mieście, poruszasz się po "miniaturowej mapie" kraju.

Pałac Prezydencki i japoński modernizm

W samym centrum tradycyjnie zaplanowanego miasta stoi Pałac Prezydencki, który... kompletnie nie pasuje do chińskiej architektury. Został zbudowany przez Japończyków w stylu neorenesansowym na planie litery „日” (słońce – symbol Japonii). To ciekawy przykład tego, jak kolonialna architektura "przełamała" tradycyjne chińskie linie zabudowy.

Klasyczna orientacja osiowa i "Zhou Li"

Fundamentem starego Tajpej (dzisiejsza dzielnica Zhongzheng) była ścisła interpretacja klasycznego dzieła Zhōu Lǐ (周禮 – Rytuały dynastii Zhou), a konkretnie rozdziału Kǎo Gōng Jì (考工記). Tekst ten określa idealny plan miasta jako kwadrat z bramami po każdej stronie, zorientowany według stron świata, co ma odzwierciedlać porządek niebiański na ziemi.

Zgodnie z zasadą 「左祖右社，前朝後市」 (Zuǒ zǔ yòu shè, qián cháo hòu shì), przodkowie (świątynia) powinni znajdować się po lewej, ołtarze ziemi po prawej, pałac z przodu, a targowisko z tyłu. Tajpej, budowane pod koniec dynastii Qing przez gubernatora Liu Mingchuana, starało się zachować tę hierarchię, co widać w pierwotnym rozmieszczeniu urzędów i świątyń wewnątrz murów miejskich.

Budowniczowie w XIX wieku mierzyli osie miasta tak, aby główna linia północ-południe idealnie korelowała z Gwiazdą Polarną. To dążenie do harmonii z kosmosem miało zapewnić stabilność rządów cesarskich na wyspie, która była wówczas uważana za niespokojne pogranicze. Do dziś układ ulic w starym centrum zachowuje ten rygorystyczny, ortogonalny charakter.

Feng-shui: Góra-Plecy i Woda-Front

Planowanie Tajpej było projektem geomancyjnym. Zgodnie z zasadami Fēngshuǐ (風水), idealne miasto powinno być "objęte" przez góry i zasilane przez wodę. Góra Siedmiu Gwiazd (Qixing Shan) i pasmo Datun na północy służą jako „Smoczy Grzbiet” (Góra-Plecy), chroniący miasto przed negatywnymi wpływami z północy, podczas gdy rzeki Tamsui i Keelung pełnią rolę życiodajnych arterii.

Oś miasta została celowo lekko odchylona od idealnego magnetycznego północy, aby „spojrzeć” w stronę góry Beitou. Wierzono, że takie ustawienie pozwala na swobodny przepływ energii Qi (氣) z gór do centrum administracyjnego. Jak podaje klasyczne źródło Zàng Shū (葬書): 「氣乘風則散，界水則止」 (Energia rozprasza się na wietrze, a zatrzymuje przy wodzie).

Współcześnie kluczowe budynki, jak Taipei 101 czy pałac prezydencki, nadal są analizowane pod kątem geomancji. Taipei 101, ze swoją strukturą przypominającą bambus (symbol wzrostu) i gigantycznymi monetami na elewacji, został zaprojektowany tak, aby „zakotwiczyć” bogactwo w niecce Tajpej, odpierając negatywne „strzały” (Sha Qi) płynące z ruchliwych skrzyżowań.

Pięć Bram Tajpej i symbolika murów oraz Wielki Mur, którego nie ma

Tajpej było ostatnim miastem w Chinach zbudowanym według tradycyjnych reguł wznoszenia murów obronnych. Mury te przetrwały jednak tylko około 20 lat – Japończycy zburzyli je, by stworzyć szerokie bulwary i linię kolejową. Dziś ślad po dawnych murach wyznaczają trzy główne aleje (Zhongshan, Jinan i Aiguo), tworząc "duchowy zarys" dawnej fortecy. Oryginalne mury Tajpej, ukończone w 1884 roku, miały pięć bram, z których każda niosła głęboki przekaz konfucjański. Najważniejsza, Brama Północna (Chéng'ēn Mén 承恩門), oznacza „Przyjmowanie Łaski Cesarskiej”. Była to jedyna brama zachowana w nienaruszonym, surowym stylu dynastii Qing, stanowiąca dziś najważniejszy łącznik z historią miasta.

W przeciwieństwie do bram Pekinu, bramy Tajpej budowano z myślą o obronie przed piratami i najeźdźcami, ale ich rozmieszczenie odzwierciedlało chińską teorię Pięciu Elementów (Wǔxíng 五行). Północna brama (Woda) i Południowa (Ogień) tworzyły oś stabilności. Jak mówi tekst Shàngshū (尚書): 「水曰潤下，火曰炎上」 (Woda dąży w dół, ogień bucha w górę), co geomanci interpretowali jako konieczność zrównoważenia tych sił w planie miasta.

Ciekawostką jest Brama Mała Południowa (Lìzhèng Mén 麗正門), ufundowana przez bogaty ród Lin z Banqiao, aby ułatwić im dostęp do miasta. Pokazuje to, jak tradycyjne planowanie miejskie w Chinach łączyło surową państwową hierarchię z prywatnym kapitałem i lokalnymi klanami, tworząc unikalną tkankę miejską.

Japońska przebudowa i paradygmat "Paryski"

Po 1895 roku Japończycy zburzyli mury miejskie Tajpej, zastępując je szerokimi bulwarami obsadzonymi drzewami, co miało naśladować Haussmannowską przebudowę Paryża. To wtedy Tajpej zyskało przydomek „Paryża Wschodu”. Japończycy wprowadzili siatkę ulic z parkami i nowoczesną kanalizacją, ale co ciekawe, zachowali centralną oś wyznaczoną przez Qingów.

Architektura tego okresu, jak Biuro Gubernatora (dzisiejszy Pałac Prezydencki), to neoklasycyzm zmieszany z elementami renesansu, ale osadzony na fundamentach chińskiej geomancji. Japońscy architekci, tacy jak Matsunosuke Nomura, byli zafascynowani chińskim układem miasta i starali się go wzmocnić, nadając mu monumentalną, zachodnią formę.

Relacje z tamtego okresu zawarte w Táiwān Rì Rì Xīnbào (臺灣日日新報) opisują Tajpej jako miasto "higieniczne i uporządkowane", co było kontrastem dla wcześniejszych, ciasnych uliczek. To nałożenie japońskiego modernizmu na chiński szkielet stworzyło unikalny "palimpsest" miejski, który definiuje charakter dzisiejszego dystryktu Zhongzheng.

Tajpej 101 jako "Gigantyczny Talizman"

Najsłynniejszy budynek miasta, Taipei 101, to arcydzieło współczesnego Feng Shui. Jego bryła przypomina pęd bambusa (symbol wzrostu) lub stos chińskich sztabek złota. Składa się z 8 sekcji (liczba 8 wymawia się podobnie jak słowo bogacić się), a na elewacji umieszczono gigantyczne symbole starożytnych monet, które mają przyciągać bogactwo do miasta. nawet logotyp budynku, czyli liczba 101, ma kształt tych właśnie monet.

Symbolika liczb w Taipei 101

Taipei 101 nie jest tylko drapaczem chmur; to pionowa interpretacja chińskiej pagody. Składa się z ośmiu sekcji (liczna 8 symbolizuje bogactwo – fā 發), z których każda ma osiem pięter. Architekt C.Y. Lee oparł projekt na tradycyjnym chińskim postrzeganiu rytmu i powtarzalności, co widać w starożytnych wieżach strażniczych.

Zasady planowania z Kǎo Gōng Jì sugerowały, że najwyższe budowle powinny górować nad otoczeniem, aby komunikować się z niebiosami. Taipei 101 realizuje to w skali XXI wieku. Budynek posiada ogromny "Damper" (wahadło), który jest nie tylko urządzeniem technicznym przeciw trzęsieniom ziemi, ale wizualnym centrum harmonii (Zhongyong), stabilizującym budowlę w samym środku basin Tajpej.

Mało znanym faktem jest, że budynek działa jak gigantyczny zegar słoneczny. Cień rzucany przez Taipei 101 na otaczający go park w dzielnicy Xinyi został uwzględniony w planowaniu przestrzeni publicznej, tworząc interakcję między nowoczesną architekturą a ruchem ciał niebieskich, co jest bezpośrednim nawiązaniem do dawnych chińskich obserwatoriów.

Xinyi District – Nowoczesna "Głowa Smoka"

Dzielnica Xinyi, gdzie znajduje się ratusz i Taipei 101, to efekt planowania z lat 70. i 80. XX wieku, które miało przenieść centrum ciężaru miasta na wschód. Została zaprojektowana jako "Super Block" z szerokimi chodnikami i estakadami dla pieszych, co jest odejściem od ciasnej zabudowy starego Tajpej.

Mimo nowoczesnego wyglądu, Xinyi jest planowane zgodnie z ideą „Smoka i Tygrysa”. Północna część dzielnicy (Smok) jest przeznaczona na budynki rządowe i stabilność, podczas gdy południowa i wschodnia część (Tygrys) na handel i ruch. To nowoczesne zastosowanie klasycznego podziału przestrzeni miejskiej, znanego z miast takich jak Xi'an.

Współczesne opracowania chińskie, jak te publikowane przez Wydział Planowania Miejskiego NTU, podkreślają, że Xinyi to "miasto w mieście", które miało uratować Tajpej przed zapaścią komunikacyjną, oferując przestrzeń zaplanowaną od zera, ale wciąż respektującą osiowość i hierarchię budowli kluczowych.

Shilin i ślady letniej rezydencji

Dzielnica Shilin na północy miasta skrywa Rezydencję Shihlin (dawny dom Chiang Kai-sheka). Wybór tego miejsca nie był przypadkowy – znajduje się ono u podnóża góry Yangmingshan, co w klasycznym planowaniu chińskim jest zarezerwowane dla elit szukających ochrony i czystego powietrza.

Ogrody rezydencji są przykładem syntezy stylu chińskiego i zachodniego. Znajdziemy tam tradycyjne stawy z mostkami, które zgodnie z zasadami Feng-shui mają spowalniać bieg energii i zatrzymywać pomyślność. Jak podaje klasyk ogrodnictwa Yuán Yě (園冶): 「雖由人作，宛自天開」 (Choć stworzone ręką człowieka, wygląda jak dzieło natury).

Ten wzorzec – rezydencja u podnóża góry, zorientowana na południe, z wodą z przodu – jest kalką cesarskich pałaców letnich. Shilin służy jako północna kotwica miasta, łącząc zurbanizowaną dolinę z dziką naturą gór, co jest kluczowe dla zachowania równowagi geomancyjnej całego Tajpej.

Longshan Temple i "Wioska Świątynna"

W dzielnicy Wanhua (najstarszej części Tajpej) planowanie kręci się wokół Świątyni Longshan. W dawnych Chinach to nie ratusz, a świątynia była sercem planu miejskiego. Ulice wokół Longshan rozchodzą się organicznie, tworząc gęstą sieć handlową, która przypomina strukturę tradycyjnych miast portowych Południowych Chin (Fujian).

Świątynia Longshan jest ustawiona według zasady „Smoczego Wejścia i Tygrysiego Wyjścia” – wierni wchodzą prawą bramą i wychodzą lewą, co wymusza specyficzny ruch pieszy w całej dzielnicy. To "mikro-planowanie" religijne dyktuje rytm życia ekonomicznego Wanhua od ponad 200 lat.

Architektura świątyni z dachem typu "jaskółczy ogon" (symbolizującym wysoki status i aspiracje niebiańskie) dominuje nad niską zabudową starej dzielnicy. Wanhua jest dowodem na to, że w chińskim planowaniu miasto dzieliło się na „część oficjalną” (sztywną i osiową) oraz „część ludową” (organiczną i skupioną wokół rynków przyświątynnych).

Ren'ai Road i kultura "Zielonych Arterii"

Aleja Ren'ai to jedna z najpiękniejszych ulic Tajpej, będąca szerokim pasem zieleni przecinającym miasto. Jej szerokość i nasadzenia drzew kamforowych nie są tylko kwestią estetyki, ale pełnią rolę "wentylacji" miasta. W klasycznej teorii miast chińskich, szerokie drogi miały zapobiegać rozprzestrzenianiu się pożarów i umożliwiać szybki ruch wojsk.

Japończycy, a później rząd KMT, rozbudowali tę koncepcję, tworząc system dróg promienistych, które zbiegają się przy kluczowych monumentach, jak Mauzoleum Sun Jat-sena. To monumentalne planowanie ma na celu wywołanie u obserwatora poczucia majestatu państwa. Jak mówi tekst Hán Fēi Zǐ (韓非子): 「凡事之本，必先治路」 (Fundamentem wszelkich spraw jest najpierw uporządkowanie dróg).

Dziś Ren'ai Road pełni funkcję płuc miasta, absorbując smog i hałas. Jej układ jest dowodem na to, że nowoczesne Tajpej potrafiło zaadoptować imperialne zamiłowanie do skali i szerokich perspektyw w celu poprawy jakości życia mieszkańców w gęsto zaludnionej metropolii.

Grand Hotel (Yuanshan) – Strażnik Północy

Usytuowany na wzgórzu Yuanshan, Grand Hotel ze swoją jaskrawoczerwoną fasadą i złotym dachem, jest najbardziej rozpoznawalnym przykładem architektury neoklasycyzmu chińskiego. Został zbudowany w miejscu japońskiej świątyni Shinto, co było aktem symbolicznego "odzyskania" przestrzeni dla kultury chińskiej.

Hotel jest naszpikowany symboliką smoka – mówi się, że znajduje się w nim ponad 200 000 wizerunków smoka. Z perspektywy planowania, budynek ten pełni rolę „ekranu” geomancyjnego, który zamyka widok z centrum miasta na północ, chroniąc Pałac Prezydencki przed „pustką” góry.

Wnętrze hotelu, z gigantycznymi kolumnami i kasetonowym sufitem, jest wzorowane na Zakazanym Mieście. Jest to architektura legitymizacji – budowla miała pokazywać światu, że Republika Chińska na Tajwanie jest prawdziwym depozytariuszem wspaniałości dynastii Ming i Qing.

Underground Taipei – Miasto pod Miastem

Mało znanym elementem planowania Tajpej jest jego gigantyczna struktura podziemna. Ze względu na zagrożenie tajfunami i potencjalne konflikty, Tajpej posiada jedną z najbardziej rozbudowanych sieci schronów i pasaży podziemnych na świecie. Główny dworzec kolejowy to wielopoziomowy labirynt, który łączy metro, pociągi wysokich prędkości i centra handlowe.

Z perspektywy tradycyjnej, to wykorzystanie "świata cieni" (Yin) dla ochrony "świata światła" (Yang). Planowanie podziemne pozwala na zachowanie przepustowości na powierzchni, co w tak gęstym mieście jak Tajpej jest jedynym sposobem na uniknięcie paraliżu.

Współczesne opracowania, jak te z magazynu CommonWealth (天下雜誌), zauważają, że „niewidzialne Tajpej” jest równie ważne jak to naziemne. System odprowadzania wody deszczowej pod miastem, inspirowany japońską inżynierią i chińską hydrografią, jest tym, co pozwala miastu przetrwać coroczne ulewy, zachowując harmonię z żywiołem wody.

Podziemne Miasto i "Betonowe Rzeki"

Współczesne Tajpej musiało poradzić sobie z dużą ilością wody (miasto leży w niecce).

Wiele szerokich arterii komunikacyjnych to w rzeczywistości dawne kanały irygacyjne i rzeki, które zostały przykryte betonem. Planowanie miasta polegało tu na walce z naturą, co z perspektywy Feng Shui było wyzwaniem – woda (symbol pieniędzy) została "ukryta", co niektórzy mistrzowie uważali za ryzykowne.

Niecka Tajpej to obszar o bardzo złożonej dynamice geologicznej. Choć czasy, gdy miasto „tonęło” w tempie kilkunastu centymetrów rocznie (lata 60. i 70. XX wieku), minęły dzięki restrykcjom w wydobyciu wód podziemnych, problem osiadania gruntu wciąż istnieje, choć w znacznie mniejszej skali.

Oto aktualne dane (stan na 2024–2026 rok) dotyczące tempa zapadania się niecki:

Średnie tempo osiadania

Obecnie w większości obszarów niecki Tajpej grunt osiada w tempie od 1 do 8 mm rocznie. Jest to proces powolny, wynikający głównie z naturalnego zagęszczania się młodych osadów rzecznych (gliny i piasku), na których zbudowane jest miasto.

Punkty krytyczne (Hotspots)

Istnieją jednak rejony, gdzie proces ten jest znacznie szybszy ze względu na lokalne warunki geologiczne lub intensywne prace budowlane:

• Dzielnice Luzhou i Wuku: To historycznie najbardziej niestabilne obszary. Pomiary satelitarne (InSAR) wskazują, że w niektórych miejscach grunt może tu wciąż osiadać w tempie ok. 15 mm rocznie.

• Obszary wzdłuż rzeki Keelung: Zmiana biegu rzeki w latach 90. pozostawiła po sobie miękkie, nasycone wodą grunty, które wciąż pracują. W miejscach dawnych koryt rzecznych notuje się osiadanie rzędu 9 mm rocznie.

Składowa tektoniczna (Uskok Shanchiao)

Na zachodnim skraju niecki przebiega aktywny uskok Shanchiao. Powoduje on tzw. osiadanie tektoniczne, które jest niezależne od działalności człowieka:

• W zachodniej części niecki wynosi ono ok. 1,72 mm rocznie.

• W centrum miasta jest to ok. 0,85 mm rocznie.

Zjawisko "Odbicia" (Uplift)

Co ciekawe, nie całe Tajpej się zapada! Dzięki drastycznemu ograniczeniu pompowania wód głębinowych, w wielu miejscach poziom wód podziemnych podniósł się tak bardzo, że grunt zaczął się... lekko unosić.

W centrum Tajpej odnotowano skumulowane „odbicie” gruntu o około 16 cm w ciągu ostatnich dekad. Pomiary z lat 2021–2024 wykazały lokalne uniesienia gruntu o kolejne 3–4 cm w rejonach, gdzie poziom wód gruntowych gwałtownie się zregenerował. Podsumowując, Tajpej nie „tonie” już w sposób katastroficzny. Największym wyzwaniem dla inżynierów w 2026 roku nie jest ogólne zapadanie się niecki, ale nierównomierne osiadanie (różne tempo w różnych punktach), które może powodować pękanie fundamentów budynków i infrastruktury metra.

Dihua Street i koncepcja "Sklepu-Domu" (Shophouse)

Ulica Dihua to serce handlowe starego Tajpej, słynące z handlu suszonymi towarami i ziołami. Jej architektura to klasyczny "Shophouse" (Tóng-lau 通廊), gdzie parter służy do handlu, a piętra do mieszkania. Budynki są bardzo wąskie, ale niezwykle głębokie, co wynikało z dawnych podatków od szerokości elewacji.

Ten model planowania, typowy dla południowych Chin, tworzy tzw. „korytarze deszczowe” – zadaszone chodniki przed sklepami, które pozwalają kupującym poruszać się po mieście suchą stopą podczas monsunów. Jest to przykład planowania dostosowanego do klimatu, a nie tylko do abstrakcyjnych zasad estetyki.

W Dihua Street widać również wpływy baroku japońskiego na chińskich fundamentach. To "architektura hybrydowa", która odzwierciedla tożsamość Tajpej – miasta, które bierze to, co najlepsze z tradycji chińskiej (funkcjonalność handlowa), japońskiej (porządek i dekoracja) i lokalnej (odporność na klimat).

Podsumowanie i Ocena: Zasady Planowania w Dzisiejszym Tajpej

Pozytywne oddziaływanie:

Klasyczne zasady planowania nadały Tajpej silną tożsamość wizualną i symboliczną. Dzięki osiowości i szacunkowi dla punktów kardynalnych, miasto jest stosunkowo łatwe do nawigacji, a kluczowe monumenty są naturalnie eksponowane. Implementacja zasad Feng-shui przyczyniła się do zachowania terenów zielonych na wzgórzach otaczających miasto, gdyż wierzono, że ich zabudowa zniszczy pomyślność doliny. Szerokie arterie z epoki japońskiej i późniejszej pozwoliły na sprawne wprowadzenie nowoczesnego transportu publicznego (MRT), który jest dziś jednym z najlepszych na świecie.

Negatywne oddziaływanie:

Z drugiej strony, surowy ortogonalny plan w centrum często koliduje z organicznym rozwojem miasta, prowadząc do powstawania „martwych stref” w miejscach, gdzie monumentalizm przeważył nad ludzką skalą. Tradycyjne upodobanie do gęstej zabudowy handlowej (jak w Wanhua) sprawia, że wiele starszych dzielnic cierpi na brak przestrzeni rekreacyjnej i trudności z parkowaniem. Ponadto, ścisłe trzymanie się osi i geomancji w planowaniu nowych budynków rządowych bywa kosztowne i nieefektywne, zmuszając architektów do kompromisów między funkcjonalnością a symbolicznym „dostrojeniem” do sił natury.

Przysłowia i Słynne Powiedzenia

Oto frazy powiązane z duchem planowania, architekturą i harmonią przestrzeni w Tajpej:

1. Góra-plecy i woda-front (Idealna lokalizacja)

   背山面水 (Bèi shān miàn shuǐ) Podstawowa zasada Feng-shui dla budynków w Tajpej, gwarantująca ochronę i bogactwo.

2. Lewy Smok i Prawy Tygrys (Równowaga stron)

   左青龍，右白虎 (Zuǒ Qīnglóng, yòu Báihǔ) Metafora równowagi urbanistycznej; w Tajpej odnosi się do symetrii budowli względem osi centralnej.

3. Wszystkie rzeczy mają swoje miejsce (Porządek Zhou)

   各得其所 (Gè dé qí suǒ) Zasada wywodząca się z klasyków, oznaczająca, że każdy element miasta – od targu po świątynię – ma swoje właściwe, rytualne miejsce.

4. Choć stworzone ręką człowieka, wygląda jak dzieło natury

   雖由人作，宛自天開 (Suī yóu rén zuò, wǎn zì tiān kāi) Zasada planowania ogrodów i parków w Tajpej (np. w Shilin), dążąca do integracji architektury z krajobrazem.

5. Duch miejsca (Genius Loci)

   地靈人傑 (Dì líng rén jié) Powiedzenie mówiące, że „duch ziemi” (dobra lokalizacja i plan miasta) rodzi wybitnych ludzi. Często używane w kontekście pomyślności Tajpej.

6. Zmieniać zwyczaje i modyfikować porządek

   移風易俗 (Yí fēng yì sú) Fraza odnosząca się do wielkich przebudów miasta (jak ta japońska), które zmieniając architekturę, mają na celu zmianę charakteru społeczeństwa.

7. Złoty kąt i nefrytowy pierścień

   金角銀邊 (Jīn jiǎo yín biān) Handlowe przysłowie dotyczące planowania ulic; oznacza, że narożne działki są najcenniejsze. Widoczne w strukturze Shophouse w Dihua Street.

Jeśli szukasz głębszego wejrzenia?... Poczuj Cywilizację Chińską sercem i umysłem, tak jak robi to autor tych książek:

Tajwan

W tej książce znajdziesz... Fascynujący pakiet opowieści o współczesnym Tajwanie. Wyjątkowe spostrzeżenia i przemyślenia kogoś, kto spędził na wyspie 22 lata.

Pieśni dalekich plemion

W tej książce znajdziesz... Książko-album z przepięknymi zdjęciami portretowymi tajwańskich aborygenów.

Zguba lub Przetrwanie Państwa

W tej książce znajdziesz... Pogłębiona analiza geopolityczna i strategiczna konfliktu między Stanami Zjednoczonymi a Chinami, w której centrum znajduje się Tajwan.