Chiny.pl

Szesnaście królestw

Dynastia Jin została zepchnięta na południe i na północnych terenach Chin istniało w sukcesji kilkanaście państw, których władcy przypisywali sobie kontynuowanie państwowości chińskiej i tytułowali się oni albo cesarzami, albo królami. Zarówno jednak władcy, jak i ludność wywodziła się z nomadycznych plemion, które napłynęły z północy.

Zapiski Historyka

Powstały w II wieku p.n.e. (w latach 109–91 p.n.e.), spisane przez Sima Qiana. Są uznawane za pierwsze dzieło historiograficzne z prawdziwego zdarzenia w historii chińskiej. Obejmują okres od czasów legendarnych aż do II w. p.n.e. Na dzieło składa się 130 tomów, które zawierają pięć rodzajów informacji.

Urodziny konfucjusza. Dialogi konfucjańskie chiński dzień nauczyciela

Tony w języku chińskim, język tonalny

Języki chińskie to języki tonalne. Oznacza to, że intonacja jest integralną częścią znaczenia każdej wypowiadanej sylaby. Europejczycy przyzwyczaili się do tego, iż intonacja przenosi dodatkowy przekaz emocjonalny. W językach chińskich jest niestety inaczej. Intonacja, z jaką wypowiemy sylabę, może zasadniczo zmienić jej znaczenie.

Chińskie dynastie: Dynastia Shang

To najstarsza dynastia Chińska o historycznie udokumentowanym istnieniu. Panowała nad dorzeczem Rzeki Żółtej przez ponad 600 lat. Rolnictwo było coraz lepiej rozwinięte; uprawiano proso, pszenicę, a południowych regionach ryż. Hodowano jedwabniki i za ich pomocą wytwarzano jedwab. Hodowano bydło, świnie, owce, a także psy i kury. Jako zwierząt pociągowych używano koni. Cechą charakterystyczną okresu Shang jest duży udział hodowli i pasterstwa. Prawdopodobnie wiązało się to z koniecznością pozyskiwania dużych ilości „kości wróżebnych”.

Księga przemian

To jeden z najstarszych tekstów klasycznych; w starożytnych Chinach. Księga służyła do wróżb potrzebnych do organizowania życia społecznego i sprawowania władzy.

Mityczny okres pięciu cesarzy

Na początku był Pangu twórca rzeźbiący świat za pomocą dłuta. Uważany jest za przodka wszystkich Chińczyków Han. Po tym, jak Pangu stwarza świat, pojawia się inna istota, Nüwa (女媧), która lepi z gliny ludzi i ożywia ich, dając tym samym początek ludzkości.

Okres Trzech Królestw

Po upadku dynastii Han na arenie chińskich dziejów działały trzy konkurencyjne wobec siebie ośrodki władzy. Najsilniejszym z nich było Wei, obejmujące centralne, najlepiej rozwinięte cywilizacyjnie tereny dawnej dynastii Han. Dwa pozostałe królestwa, Wu i Shu przez większość zmagań musiały łączyć siły, aby wytrzymać napór zdecydowanie najsilniejszego Wei. Ten burzliwy okres końca dynastii Han i powstawania Trzech Królestw został opisany w epickiej powieści Dzieje Trzech Królestw.

Konfucjanizm i Dialogi konfucjańskie

Jedną z naczelnych koncepcji konfucjanizmu jest Rytuał (li 禮). Stanowi on spójny i szczegółowy wzorzec postępowania obejmujący wszystkie aspekty życia społecznego i relacji między ludźmi. Sankcjonuje role i praktyki społeczne, przez co przyczynia się do ustanowienia powszechnej harmonii. Jednym z elementów tej harmonii były merytokratyczny system awansu społecznego, zastępujący szlachectwo krwi szlachectwem pielęgnowanej nauką doskonałości moralnej wyznaczanej przestrzeganiem cnót.

Kalendarz chiński, rok szczura, rok wołu, rok tygrysa -- chiński nowy rok

Chiński kalendarz składa się z sześćdziesięcioletnich cykli, które stanowią kombinację Dwunastu Ziemskich Konarów i Pięciu Niebiańskich Pni: 12 zwierząt i 5 żywiołów. Opiera się na precyzyjnej obserwacji wysokości słońca oraz faz księżyca.

Żeńszeń - Korzeń Życia i Wiecznej Młodości

Żeńszeń (łac. Panax Ginseng), to roślina zielna z rodziny araliowatych, wschodnioazjatycka, o korzeniach cenionych w lecznictwie chińskim, zwł. jako środek uśmierzający ( w/g słownika Kopalińskiego)

Dynastia Mandżurska, dynastia Qing

Dynastia Qing, zwana też Dynastią mandżurską, panowała w Chinach w latach 1644–1911. Władza Mandżurów w Chinach charakteryzowała się aktywną polityką podbojów zewnętrznych. Zaanektowano Tybet, Tajwan, Mongolię, oraz inne obszary Azji Środkowej.

Dynastia Qin i zjednoczenie Chin

Zmagania o supremację w Epoce Wiosen i Jesieni, a następnie Okresie Walczących Królestw stopniowo redukowały ilość istniejących państw. W roku 400 p.n.e. było ich siedemnaście. W roku 300 p.n.e. – jedenaście, jednak w roku 256 zostało jedynie siedem największych państw - wszystkie inne zostały pożarte w niekończących się wojnach i intrygach. Owe siedem potęg prowadziło brutalną, pełną podstępów grę o przetrwanie i dominację.

Romanizacje, pinyin i alfabety fonetyczne

Inne romanizacje, np. system Wade-Giles'a były i są powszechnie używane, zwłaszcza w literaturze amerykańskiej. Ich równoległa koegzystencja powoduje wiele zamieszania i nieporozumień przy pisowni i tłumaczeniu nazw oraz w opracowaniach tekstów starożytnych. Amerykańska Biblioteka Kongresowa już kilka lat stosuje pinyin w katalogowaniu zbiorów.

Masakra Nankińska

Po opanowaniu Szanghaju 12 listopada 1937, Cesarska Armia Japońska zaatakowała Nanjing – ówczesną stolicę Chin . Wojskami japońskimi dowodził Iwane Matsui. Okupację i systematyczne plądrowanie miasta rozpoczęło się 13 grudnia 1937 roku. Przez 6 tygodni Japończycy bezlitośnie dokonywali rzezi ludności cywilnej i rozbrojonych żołnierzy. Ocenia się, że zabito w tym okresie około 300 tysięcy ludzi – taka przynajmniej liczba podawana jest przez muzeum Masakry Nankińskiej.

Okres Południowych i Północnych dynastii

Po ostatecznym upadku dynastii Jin nastąpił okres podziału obszaru chińskiego na północ i południe. Każdy z tych rejonów funkcjonował w relatywnej wzajemnej izolacji. Ze względu na napór wojowniczych plemion z północy, obszar pod kontrolą południowych dynastii rozwijał się znacznie lepiej niż północ, której obszar był znacznie bardziej niespokojny.

Li Zicheng i ostatni cesarz dynastii Ming

Końcowe lata panowania dynastii Ming to okres powolnej degeneracji i rozpadu imperium. Każdy kolejny cesarz przerastał niekompetencją swojego poprzednika i władza stopniowo sama wchodziła w ręce grupy trzymającej władzę - nadwornych eunuchów. W kraju szerzyło się bezprawie. Arystokracja, czyli elity urzędnicze, zawłaszczała tereny publiczne i przejmowała siłą tereny należące do właścicieli z niższych warstw społecznych. Zwiększano podatki i nakładano nowe. Katastrofy takie jak susze i powodzie, były przez rząd ignorowane, a lud nie mógł się spodziewać pomocy ze strony władz.

Dynastia Ming

W roku 1356 wybuchło kolejne powstanie chłopskie, którym dowodził mnich buddyjski Zhu Yuanzhang (朱元璋). Powstanie przewalało się przez kraj przez dwanaście lat. W roku 1368 jego wojska zdobyły Pekin, a Zhu Yuanzhang ogłosił się pierwszym cesarzem dynastii Ming.

Ryż w historycznych i współczesnych Chinach: jego odmiany i użyteczność

Ryż jest nie tylko spożywany bezpośrednio przez ludzi. Jest też używany jako pasza i do przetwórstwa. Oblicza się że dostarcza on około 20% wszystkich kalorii spożywanych przez współczesny świat.

Marco Polo przybywa do Chin

W czasie panowania dynastii Yan, Chiny miały wiele kontaktów ze światem zewnętrznym. Jednym z licznych cudzoziemców odwiedzających Chiny w tamtym okresie, był włoski żeglarz Marco Polo. Wcześniej jego ojciec i wuj odbyli podróż do Azji i zostali przyjęci na dwór Kubai Khana. Ten wysłał ich w misję do Rzymu. Po jej zakończeniu, obaj powrócili do Chin zabierając ze sobą Marco.

Podróże po Chinach

Starożytne i współczesne miasta chińskie

Wyścigi smoczych łodzi

Piątego dnia piątego miesiąca księżycowego rozpoczyna się w kalendarzu chińskim festiwal smoczych łodzi. W roku 2011 przypadnie on na 6 czerwca. Nazwa duanwujie oznacza festiwal najdłuższego południa – gdyż dzień ten uznawany jest przez Chińczyków za najdłuższy dzień w roku. Na języki europejskie tłumaczy się to jako „festiwal smoczych łodzi” (ang. Dragon Boat Festiwal), gdyż święto jest między innymi okazją do organizowania tych wyścigów. Festiwal zwany jest też „festiwalem piątego miesiąca” (wu yue jie 五月節 ).

Li Si, minister dworu Pierwszego Cesarza

Potęga państwa Qin rosła między innymi dzięki szeroko zakrojonym reformom systemu politycznego, który opierał się na osiągnięciach intelektualnych szkoły legistów. Podstawowym dziełem legalistycznym była Księga mistrza Han Feia (Han Feizi).

Najwcześniejsze ślady człowieka w Chinach

Szacuje się, że gatunek Homo Sapiens wykształcił się około 200 tysięcy lat temu. Tak więc sensowne rozmowy o pierwszym człowieku na jakimkolwiek obszarze mogą dotyczyć jedynie okresu późniejszego.

Rewolty An Lushana i Shi Siminga

Rebelia pod przywództwem An Lushan w okresie Tianbao za czasów dynastii Tang

Egzaminy cesarskie w dawnych Chinach

Począwszy od czasów panowania dynastii Sui rząd cesarski wybierał urzędników spośród tych, którzy pomyślnie zdali egzaminy urzędnicze. W czasach dynastii Tang zaczął obowiązywać system egzaminów zwyczajnych i nadzwyczajnych. Zwyczajne były przeprowadzane każdego roku. Egzaminy nadzwyczajne – nieco mniej ważne – były ogłaszane edyktem cesarskim i sam cesarz zajmował stanowisko naczelnego egzaminatora.

Nauka i technika starożytnych Chin

Nauka i technika rozwijała się w Chinach już od czasów najdawniejszych. Rozwój wynalazczości napotykał w nich jednak na zasadniczo inne przeszkody niż na terenach zajmowanych przez starożytne cywilizacje basenu Morza Śródziemnego. W przeciwieństwie do starożytnych Greków, przedstawiciele chińskich elit nie uważali pracy fizycznej za czynność godną niewolników. Ich działania były nakierowane na zwiększenie wydajności pracy warstwy pracującej społeczeństwa.

Kaiyuan - okres rozkwitu dynastii Tang

Okres Kaiyuan to czas rządów cesarza Xuanzonga. Był on wnukiem Wu Zetiana, jednak swoje rządy wzorował na cesarzu Taizong. Okres niespotykanego wcześniej rozkwitu, jaki miał miejsce za jego rządów, był wynikiem światłych rządów, jakie roztoczył nad krajem.

36 forteli

Traktat Sztuka wojny autorstwa Sun Zi oraz anonimowa kompilacja 36 forteli to dwie najpopularniejsze pozycje związane z chińską sztuką prowadzenia wojen. 36 forteli nie jest systematycznym traktatem, ale kompilacją przysłów-maksym. Są to najbardziej znane chińskie podstępy wojenne. Ilustrują one nie tylko użycie forteli wojennych, ale i formułowanie planów − zwłaszcza podstępnych.

Opera pekińska

Opera pekińska to najsłynniejsza odmiana opery chińskiej. Maski używane w przedstawieniach tej opery stały się ikoną chińskiej kultury. Sztuka ich malowania jest ceniona bardzo wysoko i wymaga kształtowanego latami kunsztu.